Тэгвэл өнөө жилээс дунд болон ахлах ангийнханд үдийн цай өгөх боллоо гэсэн яриа сүүлийн үед гарах бол­жээ. Энэ талаар БСШУЯ-наас тодруулахад “Одоогоор тийм шийдвэр гараагүй. “Үдийн цай” хөтөлбөр хуучин жур­маараа явагдаж байгаа” гэсэн хариултыг өглөө. Тэгвэл өнөө жил бага ангийн сурагчид үдийн цайндаа юу зооглож байгааг сонирхохоор нийслэ­лийн арваннэгэн жилийн гу­рав­­дугаар дунд сургуулиар орсон юм. Тус сургууль нь даваа, лхагва, баасан гаригт өөрийн сургуулийн цайны газраас тусгайлан бэлтгэсэн хоолыг хүүхдүүдэд өгдөг ажээ. Бусад өдөр нь жимстэй тараг, сүү, гурилан бүтээг­дэхүүн өгдөг байна. 1-4 дү­гээр ан­гийн­хан үдээс хойш хичээл­лэдэг бөгөөд гурав­дугаар цагийн завсарлага буюу 15 цагт ангидаа үдийн цайгаа уудаг юм байна.  Гандантэгчэнлэн хийдийн судрууд цахим хэлбэрт шилжинэ Юнеско-гийн Бээжин дэх төлөөлөгчийн газрын сан­­хүүжилтээр Монголын гандан­тэгчэнлэн хийдийн су­дар бичгүүдийг цахим хэл­бэрт шилжүүлэхээр болжээ. Энэ­хүү ажлыг хоёр жилийн хуга­цаанд хийж дуусгах бө­гөөд эхний ээлжинд 700-800 суд­рыг цахим хэлбэрт оруу­лахаар болсон байна. Монгол судрууд нь удаан хугацаанд хадгалахад элэгдэж, өгөршдөг байна. Тиймээс ингэж цахим хэлбэрт шилжүүлснээр эд­гээр бэрхшээл үгүй болох ажээ. Мөн тухайн судраас үзэхийг хүссэн хуудсаа шууд сонгон үзэх боломжтой аж. Эдгээр мэдээллийг багтаа­сан вэб сайт ч удахгүй нээг­дэх гэнэ. Сонирхуулахад, энэ судруудыг цахим бол­гоход нийт 29 мянган ам.доллар зарцуулагдаж бай­гаа бөгөөд Монголын гандан­тэгчэнлэн хийдэд өчигдөр компьютер болон бусад тоног төхөөрөмжийг Юнеско-гийн Бээжин дэх төлөөлөгч гар­дуулж өглөө. Я.МӨНГӨНЦЭЦЭГ  Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд сургуульд хамрагдаж чадахгүй байна Ерөнхий боловсролын хи­чээлийн шинэ жил эхэлж байгаатай холбогдуулан Их Британийн Хүүхдийг ивээх сангаас судалгаа явуулжээ. Уг судалгаанд улсын хэм­жээ­гээр сургуулийн өмнөх насны 111 мянга гаруй хүүхэд бай­гаагаас 47 хувь нь сур­гуулийн өмнөх боловсролд хам­рагд­даг гэжээ. Харин хөдөө орон нутгийн малчин өрхийн хүүх­дүү­дийн 84.1 хувь нь сур­гуулийн өмнөх боловсролд хамрагдаж чад­даггүй байна. Алс­лагд­­сан аймаг, суманд амь­дардаг малчин, ядуу өр­хийн хүүхдүүдийн ерөнхий бо­ловс­­ролын сургууль зав­сар­далт улсын дунджаас гу­рав дахин өндөр байна. Мөн үн­дэс­ний цөөнх болох казах иргэдийн хүүх­дүүд сургууль завсардалт харь­цангуй өндөр буюу 6.2 хувь­тай байна. Түүнчлэн улсын хэм­жээнд хөгжлийн бэрх­шээл­­тэй хүүхдүүдийн долоон хувь нь ердийн сур­гуульд хамрагдаж байна. Нийс­лэл­ийн тусгай сургуульд цөөн тооны хүүхэд сурч бай­гаа бол орон ну­тагт хөгж­лийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд сур­гуу­­лийн боловс­ролд хам­рагдах боломж хомс байгаа гэсэн судалгааг гар­гажээ. Д.Хорол  Дотуур байр хүрэлцээгүй байна Оюутны байранд оруулж өгөхөд зуучилна, цэвэрч ням­бай эмэгтэй оюутанд өрөө хөлслүүлнэ, халаасны өрөө хамтарч хөлсөлнө гэсэн үг­тэй зар бүхий л хэвлэл мэ­дээл­лийн хэрэгслээр бараг л минут тутамд хөврөх боллоо. Үнэхээр хөдөөнөөс ирсэн оюутнуудад дотуур байр хү­рэл­цэхгүй хэцүү байгаа бо­лолтой. Хотын төвөөр байр­лах хэдэн дотуур байрны гадаа ойрын өдрүүдэд урт дараалал үүсч их, дээд сургуульд орохоос ч илүүтэй юм болж байх шиг. Гэвч энэ урт дараалал бүхий бүртгэл нэг, хоёдугаар курсын оюут­нуудад л хамаатай гэнэ. Гурав, дөрөвдүгээр курсын оюутнууд энд дугаарлах зог­сох нь илүү ажил бөгөөд шууд л халаасны өрөөгөө хайсан нь дээр гэнэ. Учир нь өнөө жил орон нут­гаас нийтдээ 54 мянган оюу­тан ирсэн байна. Гэтэл өнөөд­­рийн байдлаар Улаан­баатарт төрийн өмчийн 35, хувийн өмчийн тав нийтдээ 40 оюутны байр байдаг гэнэ. Тэдгээр байрыг ор хоногийн тоогоор авч үзвэл 14 мянган орчим оюутан багтах тооцоо байдаг юм байна. Тэгэхээр цаана нь 30-40 мянган оюу­тан байргүй хоцорч байгаа юм. Жил тутам хөдөө орон нутгаас ирэх оюутны тоо нэмэгдсээр байхад тэдэнд зориулсан байранд өөр хү­мүүс байрладаг нь хэн бүхэнд ил болсон. Тэдгээр хүмүүсийг байраа суллаж өгөхийг МОХ-ноос шаардаж байгаа аж. Үүнтэй холбогдуулан өчигдрөөс эхлэн МОХ, Цаг­даагийн байгууллагууд хамт­ран дотуур байруудад шал­галт явуулахаар болжээ. Дашрамд сонирхуулахад, өмнөх жилүүдэд оюутны байр­­ны нэг тасагт дөрөв дөрвөөр нь байрлуулдаг байсан бол өнөө жилийн хувьд оюутнуудын хүсэлтийг хар­галзан нэг өрөөнд таваар байрлуулж магадгүй болоод байгаа гэнэ.  Д.Цогзолмаа  “Эхийн эндэгдлийг бууруулах” төсөл орон нутагт хэрэгжиж байна НҮБ-ын Мянганы хөгж­лийн зорилт, Монгол Улсын төр засгаас Эхийн эндэгдлийг бууруу­лахад чиглэсэн төсөл хэрэг­жиж байгаа. Уг төсөл нь эрүүл мэндийн тус­ламж үйл­чилгээ хүртэж чад­даг­гүй, газар зүйн хувьд алс­лагдсан, нэн ядуу, өрх тол­гойлсон эхчүүд, эмэг­тэй­чүү­дэд хүрч үйлчлэх зо­рилготой. Түүнч­лэн эмнэл­гийн тусламж үйл­чил­гээг жигд хүртээмжтэй болгохын тулд хувь хүн, олон нийт, гэр бүл, төрийн болон төрийн бус байгууллагууд, хандив­лагч­дыг татан орол­цуулах гэнэ. Мөн ЭМЯ, Азийн хөгж­лийн банктай хамтран “Эрүүл мэндийн салбарын хөгжил 2” төслийн хүрээнд “Эхийн эндэгдлийг буу­руу­лах” дэд төслийг нийс­лэл­ийн Сон­гинохайрхан, Баян­­­­зүрх дүү­рэг болон Зав­хан, Баян­хон­гор, Хэнтий ай­магт хэрэг­жүүлж байна. Уг төслийн хүрээнд ули­рал бүрт сум, дүүрэгт төрөх насны бүх эмэг­тэйчүүдийг хамруулан нарийн мэр­гэж­лийн эмчийн үзлэгийг зохион бай­гуулж, өвчин нь хүн­дэрсэн, эмч­лүүлэх шаардлагатай хү­мүүст газар дээр нь эмнэл­гийн үйлчилгээ үзүүлж байгаа аж. Дээрх аймгуудын төрийн бус эмэгтэйчүүдийн байгуул­лагуу­дыг нэгтгэн “Эх хам­гаалал” нэртэй баг бүр­дүүл­сэн байна. Энэхүү баг нь үз­лэгийн багтай хамтран сум­дын эмэгтэйчүүдийг эрүүл мэндийн даатгал болон нийг­­­мийн хамгааллын асууд­­лыг нь шийдэж өгч бай­гаа гэнэ.   “100 айл” орчмын зам хаагдах нь Сүхбаатар дүүргийн За­саг даргын захи­рам­­жийн да­гуу тус дүүргийн Үйлдвэрлэл, тохижилт үйл­чил­­гээний хэлт­сээс Цагдаа­гийн гудамж буюу “100 айл” дахь зам дагуу ил задгай худалдааг журам­лахаар бол­жээ. Үүний хү­рээнд дүүргийн цаг­даагийн хэлтэс, Замын цаг­даагийн газартай хамтран энэ сарын 5-6-нд тус чиг­лэл­ийн замын автомашины хө­дөл­гөөнийг 12.00-18.00 цагийн хооронд бүрэн хаахаар бол­жээ.  Д.ХОРОЛ